Virtuti militari

Nazwa Virtuti Militari z łaciny ,,męstwu wojskowemu” to najwyższe polskie odznaczenie nadawane za zasługi bojowe. Dewiza tego orderu brzmi ,,Honor i Ojczyzna”. Order ten ustanowił król Stanisław August Poniatowski 22 czerwca 1792 roku w celu uczczenia zwycięstwa w wojnie polsko – rosyjskiej a dokładniej zwycięskiej bitwy pod Zieleńcami. Aby podnieść morale żołnierzy dowodzący bitwą książę Józef Poniatowski zwrócił się do króla z prośbą o ustanowienie tego orderu. W listownej odpowiedzi od króla z dnia 12 czerwca 1792 r. czytamy : ,,Przyszło mi do głowy przesłać rodzaj medali owalnych, które z jednej strony mieścić będą moje imię, a z drugiej napis “Virtuti Militari”, a które będzie można nosić, tak jak krzyże orderu Marii Teresy, na wąskiej wstążce podobnej do wstążki orderu Św. Stanisława. Będą to medale srebrne dla szeregowych, a złote dla oficerów. […] Jeżeli czas i okoliczności pozwolą, ustanowię instytucję formalną orderu wojskowego. Teraz z największym pośpiechem wysyłam Ci 20 medalów złotych, oznaczonych dewizą Virtuti Militari, dla znaczniejszych oficerów, którzy odznaczyli się w ostatnich bitwach obecnej kampanii. […] Jest was 16 wymienionych na załączonym wykazie, ale ponieważ może się zdarzyć, iż znajdzie się jeszcze kilku, już zasługujących na tę odznakę, dodaję przeto jeszcze 4 dla tych, których nazwiska mi wskażesz. Przesyłam Ci nadto 40 medali srebrnych dla niższych oficerów i prostych żołnierzy, których nazwiska mi nadeślesz ”
Po raz pierwszy ordery Virtuti Militari zostały nadane 22 czerwca 1792 roku w Ostrogu na Wołyniu, w obozie wojsk Rzeczpospolitej. Order miał dwie klasy : złotą – dla generałów i oficerów oraz srebrną – dla podoficerów i szeregowych. Na przełomie sierpnia i września 1792 roku, gdy do Warszawy powrócił książę Józef Poniatowski, ustanowiono statut orderu, jednocześnie zmieniono jego kształt na formę krzyża (forma ta z pewnymi zmianami utrzymała się do dziś). Order dzielił się na pięć klas z czego trzy pierwsze miały formę orderową, dwa pozostałe medalową:
I klasa – Krzyż Wielki z Gwiazdą,
II klasa – Krzyż Komandorski,
III klasa – Krzyż Kawalerski,
IV klasa – Medal Złoty,                                                                                                                         
V klasa – Medal Srebrny.
Podział na klasy zachował się do dziś. Wymienię choć kilka nazwisk Wielkich Polaków odznaczonych tym orderem : ks. Józef Poniatowski, Tadeusz Kościuszko, Jan Henryk Dąbrowski, Józef Haller, Edward Rydz Śmigły, Józef Piłsudski, Władysław Anders.
Najmłodszym kawalerem Virtuti Militari jest odznaczony pośmiertnie trzynastoletni Antoni Petrykiewicz, uczeń II klasy gimnazjum biorący udział w obronie Lwowa w 1919 r.
Łącznie od 1792 roku do teraz nadano ponad 26.000 tych orderów do okresu PRL. W okresie PRL ponad 6.000 sztuk. A więc dość sporo.

Comments are closed.